تاثیر شبکه های اجتماعی بر آموزش

0
740

تاثیر شبکه های اجتماعی بر آموزش

%d8%aa%d8%a7%d8%ab%d9%8a%d8%b1-%d8%b4%d8%a8%d9%83%d9%87-%d9%87%d8%a7%d9%8a-%d8%a7%d8%ac%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%b9%d9%8a-%d8%a8%d8%b1-%d8%a2%d9%85%d9%88%d8%b2%d8%b4

شاید به جزئت می توان گفت که شبکه های اجتماعی به جزء جدانشدنی زندگی امروز ساکنین زمین تبدیل شده اند. رشد انواع شبکه های اجتماعی و خدمات متنوعی که به کاربران خود ارائه می کنند، فرهنگ نوینی را گسترش می دهد که فرصت و چالش را همزمان به همراه دارد. آموزش و پرورش نیز نمی تواند خود را جدا از تاثیرات اجتماعی و تکنولوژیکی شبکه های اجتماعی نگه دارد. استفاده روز افزون از این شبکه ها و تاثیری که روی فرهنگ، طرز فکر و عمل استفاده کنندگان آن دارد، نظام آموزشی را نیز به زودی با تحول بنیادی رو به رو خواهد ساخت. اما تا آن زمان، می توان به چند مورد از تاثیرات استفاده از این شبکه ها بر آموزش اشاره کرد.

فعال کردن دانش آموزان: یکی از مشخصه های مهم شبکه های اجتماعی، فعال کردن کاربران برای شرکت در فعالیت ها و کمپین های مشترک است. کاربران این شبکه ها به سرعت می توانند در مسیر یک هدف، با هم متحد شده و شبکه ای از نیروهای جمعی را برای تغییر، بسیج کنند. امروزه دانش آموزان نه تنها از این مزیت برای شرکت در فعالیت های اجتماعی استفاده می کنند، بلکه حتی از آن برای اعتراض به مسئولین مدرسه و یا ایجاد تغییر در شرایط و امکانات آموزشی خود نیز استفاده می کنند.

باز تعریف حد و مرزها: شبکه های اجتماعی بسیاری از حدود و مرزهای تعریف شده زندگی واقعی را در هم می شکنند. کاربران این شبکه ها تقریبا جایگاه اجتماعی واحدی دارند که در حلقه ارتباطی آنها هر کسی با هر سمت یا جایگاهی می تواند قرار گیرد. این حلقه ها و ارتباطات، منجر به از بین رفتن مرزهای موجود و بازتعریف حدود جدیدی می شود. البته این قابلیت نیز همزمان شمشیری دولبه است از جهتی می تواند با از میان برداشتن مرزهای موجود، به دانش آموزان قدرت تاثیرگذاری و اعتبار ببخشد و از طرف دیگر حد و مرزهایی که بین زندگی شخصی و حرفه ای معلمان و مسئولین مدرسه وجود دارد را پایمال کند و صدماتی را به طرفین وارد نماید.

تسهیل ارتباط با والدین. عضویت والدین در شبکه های اجتماعی به همراه دانش آموزان و معلمان، فرصت خاصی را برای ایجاد شبکه همیاری و همفکری بین این نیروها ایجاد می کند. بسیاری از والدینی که قبلا در کلاس های درس و جلسات اولیا و مربیان غایب بودند، از طریق مجازی، فعال شده و وارد مباحثات و مشاورات تحصیلی می شوند. شبکه های اجتماعی در جهت فعال کردن والدین و ایجاد امکان ارتباط با معلمان نقش مهمی را ایفا می کند.

مقابله با خشونت و قلدری. مدارس همیشه پر از افراد یا گروه های قلدرمآبی هستند که دیگران را آزار می دهند. شبکه های اجتماعی و فضای مجازی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. عده ای از دانش آموزان با استفاده از اهرم شبکه های مجازی، به آزار و اذیت سایر دانش آموزان می پردازند و نوع جدیدی از باج گیری و خشونت وزری را تجربه می کنند. در این میان، والدین و مسئولین مدارس می توانند از وجود این روابط خشونت آمیز و ویرانگر مطلع شده و اقدامات عملی برای مقابله با آن را با کمک یکدیگر  انجام دهند.

منبع فعالیت ها و مواد آموزشی: شبکه های اجتماعی مجازی، می توانند گنجینه ای از فعالیت ها و مواد آموزشی را در خود جای دهند. فعالیت های کلاسی می تواند به شبکه های اجتماعی دانش آموزان و معلمان گسترده شود و طیف وسیع تری از نظرات، خلاقیت ها و فعالیت های مختلف را در بر بگیرد. نتیجه فعالیت ها و پروژه های کلاسی می تواند در این شبکه ها به اشتراک گذاشته شود و همه اعضای حلقه ارتباطی از نتایج و اقدامات انجام گرفته مطلع شوند.

ایجاد ارتباط بین معلم ها و محیط های آموزشی. شبکه های اجتماعی، پل ارتباطی بین معلمان و کلاس های درسی هستند. معلم ها می توانند از این طریق با تجارب و فعالیت های یکدیگر آشنا شوند و تجارب خود را در کلاس درس مبادله کنند. روش های تدریس و تکنیک های آموزشی مختلف را با یکیدگر به مشورت بگذارند و فعالیت های مشترک دیگری را با هم آغاز کنند.

حضور در فضای مجازی و استفاده از ابزارها و امکانات متنوع آن برای خانواده و فرزندان دلبندمان امری اجتناب ناپذیر است، پس چه خوب است قبل از آنکه فرزندانمان را تنها و بدون آمادگی در این فضا رها کنیم، فرصت ها و تهدیدات فضای مجازی را بشناسیم و خانواده خود را برای بهترین بهره برداری آماده کنیم. انجمن خانواده و اینترنت در راستای ایفای نقش اجتماعی خود با طراحی دوره های آموزشی متنوع در حوزه های مختلف ایمنی خانواده و کودکان در اینترنت به شما کمک می کند مهارت و دانش کافی در این خصوص را کسب نمایید.

مواردی که کودکان و نوجوانان

در هنگام استفاده از فضای مجازی باید به آنها توجه کنند

بخش اول

الف – قوانین پایه استفاده از شبکه های اجتماعی

۱- هرگز اطلاعات شخصی را اعلام کنید

عدم انتشار نام دوستان یا خانواده، آدرس، شماره تلفن و عکس های خصوصی و …

۲- کلمات رمز باید مخفی نگه داشته شوند

عدم درج کلمه رمز حساب های ایمیل، شبکه های اجتماعی و نرم افزارهای کامپیوتری و …

۳- بهتر است درباره آنچه می بینید صحبت کنید

درباره مطالب، اطلاعات، اخبار و تصاویر غیر معمول از خانواده یا افراد مطلع سوال کنید.

۴- هرگز ایمیل های نا آشنا را باز نکنید

احتمال ویروسی بودن ایمیل ها و لینک های ناآشنا وجود دارد

۵- هرچه را می خوانی باور نکنید

عدم اعتماد به اطلاعات نا مشخص یا مغرض یا اطلاعاتی که افراد درباره خود می گویند

۶- از خودتان محافظت کنید

ارتباط دوستانه فضای مجازی را به دنیای واقعی نکشانید

۷- به والدینتان آموزش دهید

در مورد فعالیت در اینترنت با والدین صحبت کنید تا آ«ها با موضوع فعالیتهای شما آشنا شوند

۸- ادب اینترنتی داشته باشید

رعایت ادب در فضای مجازی و بی محلی به افراد بی ادب و گستاخ

بخش دوم

ب – خطرات احتمالی شبکه های مجازی برای دانش آموزان

۱- قرارگرفتن در معرض اطلاعات نا مناسب

مسائل جنسی، نفرت انگیز یا خشن، شبهه های دینی، سیاسی و اعتقادی

۲- قمار و شرط بندی

سایت های غیر قانونی قمار و شرط بندی و هدر رفتن درآمد خانواده

۳- تشویق به استفاده از الکل، سیگار و مواد مخدر

به بهانه ورزش، شادی و نشاط، عقب نماندن از همسالان

۴- سوء استفاده های جنسی

ارتباط گیری در تالارهای گفتگو برای جلب اعتماد و گذاشتن قرار حضوری

۵- پیام های آزاردهنده

تحقیر وضعیت ظاهری، مالی، اعتقادی خانوادگی در فضای شبکه های مجازی

۶- ایجاد مشکلات مالی و قانونی

ایجاد هزینه مالی مانند هک حساب های بانکی یا انتشار اطلاعات محرمانه یا نادرست

۷- تجاوز به حریم خصوصی

سوء استفاده توسط مجرمان همچون جزئیاتی درباره خانواده، جزئیاتی درباره دوستان

۸- تحلیل استعدادهای درونی

از دست رفتن زمان برای شکوفایی استعدادها با استفاده نا محدود از اینترنت

بخش سوم

ج – رابطه دانش آموزان با والدین

والدین را در چه مواردی آگاه کنیم در زمینه های:

اشتباهات خود در انتشار شایعات و مطالبی که جنبه حقوقی و کیفری دارند

درخواست ملاقات حضوری از دوستان مجازی

زمان های استفاده از اینترنت و سایت های مورد علاقه

دریافت پیام های تهدید آمیز و مشکوک

استفاده از مطالب خانوادگی و حساب های شخصی بانکی

دوستان، گروه ها و تالارهای گفتگو فضای مجازی

خدمات انجمن خانواده و اینترنت

با همکاری مدرسان با تجربه و بهره گیری از اصول پیشرفته تدریس کارگاهی و علمی آمادگی دارد تا آموزش های متنوعی را در حوزه مقابله با تهدیدات فضای مجازی و اینترنت, برای سازمان ها, مدارس, خانواده ها و علاقه مندان به این حوزه ارائه دهد. حوزه خدمات انجمن خانواده و اینترنت عناوین و شیوه های اجرایی متنوعی خواهد داشت این خدمات در قالب های زیر ارائه می شوند:

کارگاه های علمی در سازمان ها, مدارس و فرهنگسراها

کلاس های خانوادگی برای اعضای یک خانواده برگزار می شود

آموزش های تخصصی ویژه کودکان و نوجوانان

ارایه مشاوره در خصوص مقابله با تهدیدات فضای مجازی و امن سازی استفاده از اینترنت برای دانش آموزان در مدارس و خانواده ها

ارائه خدمات فنی در حوزه کنترل والدین و آنتی ویروس

شبکه های اجتماعی راهی برای آموزش بهتر

سیناپرس: امروزه اینترنت نقش بزرگ و فزاینده ای در زندگی اجتماعی افراد و در زندگی علمی آنها ایفا می کند.

 شبکه های اجتماعی  جوامع اینترنتی عضو محور هستند که به کاربرانشان اجازه پست کرد اطلاعات و پروفایل های شخصیشان و اجازه برقراری ارتباط باتوجه به شیوه های نواورانه یا تبادل اطلاعات را می دهد. این شبکه ها از امکانات زیادی برای پرورش اجتماعی شدن و وابستگی فراهم میکند و به نظر می رسد که بر سطوح اجتماعی کاربران تاثیر واقعی می کذارد .

مطالعات در این زمینه نشان می دهد ، شبکه های اجتماعی ابزار های اجتماعی یادگیری ارزشمندی هستند ،زیرا یادگیرندگان را برای ایجاد ،انتشار و اشتراک گذاری کارهایشان قادر می سازد .همچنین شبکه های اجتماعی می توانند تعامل و همکاری یادگیرنده را تسهیل کنند .یکی از ویژگی های متمایز شبکه های اجتماعی این است که آنها فرصتهایی را برای حمایت کردن از ساختارهای اجتماعی دانش در درون و بین افراد فراهم می کند.

بر اساس مطالعات محققان علوم تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، باتوجه به رشد چشمگیر شبکه های اجتماعی و اضافه شدن صدهزار کاربر جدید به این شبکه ها جامعه آموزشی دربرنامه درسی کلاس خود به علت اینکه شبکه های اجتماعی با مسائل ایمنی و شخصی دانشجویان  ارتباط دارد، به ندرت تکنولوژی شبکه اجتماعی را انتخاب می کنند.

امروزه اغلب مربیان بهاین دلیل که شبکه ها با یادگیری دانشجویان تناسب  ندارد در استفاده از آن تردید دارند.درحالی که تحقیقات ثابت کرده است که استادان و دانشجویان در قرن ۲۱بهتراست در یاگیری ازاین ابزار استفاده کنند، اما این مهم به شرطی امکان پذیراست که توانایی کنترل آنها در جهت نیازهای دانشی و علمی وجود داشته باشد.

هدف محققان از این پژوهش، شناخت مهمترین موانع و تدوین راهبردهای برنامه درسی برای استفاده اساتید از شبکه اجتماعی درامر آموزش و یادگیری است. در این مطالعه از روش کیفی و شیوه تحلیل داده های کیفی مبتنی بر نظریه زمینه ای استفاده شد.

نظریه زمینه ای سه عنصر اصلی دارد که عبارتند از مفاهیم، مضامین و مقولات و محور اصلی روش نظریه زمینه ای به شمار می رود. در این پژوهش ۵۴ سند با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند به دقت مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت و نکات کلیدی آنها یادداشت برداری شد. سپس بر اساس تشابهات، کدهایی به موارد مشابه اختصاص پیدا کرد و کدهای اختصاص داده شده در کشف مقوله های استنتاج شده استفاده گردید. با اتکا به منابع و اسناد، مقوله محوری تعیین و از طریق برقراری ارتباط میان مقوله محوری و مقوله های فرعی و مفاهیم مرتبط نظریه زمینه ای تدوین و طراحی شد.

در نهایت بر مبنای نظریه که از اسناد و منابع نظری به دست آمد، مهمترین موانع به ترتیب اهمیت، نبود امکانات فنی مناسب، عدم زیر ساخت های آموزشی و شناخت ناکافی اساتید به دست آمد و مبتنی بر آن راهبردهای سه گانه ای تدوین شد که از میان این راهبردها کسب مهارت های فنی مهمترین راهبرد و برقراری تعامل پویا در تدریس و مهارت های شناختی مرتبط با شبکه اجتماعی در اولویت دوم و سوم قرار داشت. در پرتو شناسایی موانع و راهبردهای به کار گیری شبکه اجتماعی در آموزش می توان به بهبود مهارت های تدریس و یادگیری دست یافت.

 

شبکه های اجتماعی مجازی، بستری برای آموزش و یادگیری

زبان و ادبیات مهمترین شاکله هویت فرهنگی هر کشور و ملتی محسوب می شود. ادبیات به شبکه های اجتماعی مجازی نسل جدیدی از فضای روابط اجتماعی هستند و با اینکه عمر خیلی زیادی ندارند، توانسته اند به خوبی در زندگی مردم تغییر ایجاد کنند.

شبکه های اجتماعی به مثابه پدیده ای نوین از نسل جدید وب توانسته است با بهره گیری از فناوری های نوین ارتباطی، آرمان های انسانی را در همه حوزه ها تغییر دهند. بسیاری از جنبه های فضای شبکه های اجتماعی مجازی و پایگاه هایی که در قالب رسانه های اجتماعی کار می کنند، هنوز ناشناخته مانده است، بنابراین بررسی همه جانبه این شبکه ها مخصوصا بررسی قابلیت های آن در حوزه آموزش و یادگیری باید در اولویت قرار گیرد.

شکی نیست که موفقیت آموزشی هر دانش آموزی تا حدودی وابسته به ویژگی های فردی اوست، اما نباید فراموش کرد که دانش آموز به عنوان عضوی از مدرسه، خانواده و اجتماع، ممکن است به منابع و حمایت های مختلفی دسترسی داشته باشد که در موفقیت آموزشی او تاثیر مهمی بیافریند. دیدگاه شبکه با مطالعه روابط اجتماعی بین مجموعه ای از افراد، به تحلیل ساخت اجتماعی می پردازد و ضمن توجه به کل ساخت، الگوی روابط موجود در داخل ساخت را نیز بررسی می کند.

شبکه های اجتماعی در اواخر ده ۹۰ ظهور یافتند. شبکه های اجتماعی همچون سیلابی هستند که جوامع را فرا گرفته و در حال پیشروی هستند به طور کلی در پژوهش ها، اثرات منفی شبکه های اجتماعی بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند و کمتر به جنبه های مثبت آن پرداخته شده است.  آنچه در بین اکثریت شبکه ها مشترک است، داشتن امکان برقراری ارتباط، تعامل و به اشتراک گذاری محتوا در این گونه شبکه ها از طریق ایجاد یک حساب کاربری و متصل نمودن آن با حساب های کاربری دیگران به منظور ساختن شبک شخصی است. از حداقل کاربردهای شبکه ها در مدارس می تواند امکان برقراری ارتباط بین دانش آموزان، همکلاسی ها  حول محور و محتوای علمی باشد. اکثریت قریب به اتفاق دانش  آموزان از شبکه های اجتماعی آگاه هستند و از آن ها برای برقراری روابط دوستانه استفاده می کنند. البته بیشتر تحقیقات و پژوهش ها نشان می دهد که دانش آموزان بیشتر برای اهداف تربیتی از این شبکه ها استفاده می کند.

به امید اینکه شبکه های اجتماعی را در زمان مناسب و باهدفی شایسته به عنوان راهی برای رسیدن به خواسته های مطلوب مان بکار بگیریم و دچار افراط نشویم.

منبع : صائمی حسن, فتحی واجارگاه کوروش*, عطاران محمد, فروغی ابری احمدعلی، پژوهش در برنامه ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه ریزی درسی) :   بهار ۱۳۹۴ , دوره  ۱۲ , شماره  ۱۷ (پیاپی ۴۴) ; از صفحه ۱ تا صفحه ۱۴

افزودن دیدگاه