الگوي تدريس گانيه

0
171

الگوي تدريس گانيه

آموزش از مجموعه‌ای از رودیدادها تشكیل شده است كه نسبت به یادگیرنده بیرونی هستند و برای پشتیبانی از فرآیندهای درونی یادگیری طراحی شده اند.  وی آموزش را ‹‹ مجموعه‌ای پیش اندیشده در قالب رویدادهای بیرونی آموزش و طراحی شده برای حمایت از پردازش‌های یادگیری درونی تعریف می‌كند›› . رویدادهای آموزشی رساندن یادگیرندگان را از جایی كه هستند به كسب قابلیت شناخته شد، یعنی ‹‹هدف››‌ممكن می‌سازند.

الگوی تدریس گانیه مبتنی بر دیدگاه گانیه شامل ۹رویداد می باشد كه، به ترتیب عبارتند از: جلب توجه، آگاه ساختن یادگیرنده از هدف، تحریك یادآوری، یادگیری پیش‌نیاز و دانش قبلی، ارایه محرك، فراهم ساختن هدایت یادگیری، فراخوان عملكرد، فراهم ساختن بازخورد، ارزیابی عملكرد و بهبود یادداری و انتقال.   

گام اول- جلب توجه: برای جلب توجه یادگیرنده، انواع مختلف رویدادها به كار گرفته می‌شوند. توجه دانش آموزان، به تعبیر هوشیار بودن برای دریافت محرك، می‌تواند با ایجاد تغییر سریع در محرك حاصل شود. فراتر از این، روش اساسی  كه برای جلب توجه به فراوانی مورد استفاده قرار می‌گیرد توسل به علایق یادگیرندگان می‌باشد.
مهارت در جلب توجه به همراه دانش خردمندانه از دانش آموز درگیر در آموزش بخشی از هنر معلمی است، كه می‌تواند بخش از آن یا همه‌ی آنها غیر كلامی هم باشد.

گام دوم- آگاه ساختن یادگیرنده از هدف: یادگیرنده باید از بازده یادگیری كه از او انتظار می‌رود، آگاه باشد. به عبارت دیگر آگاهی دادن به فراگیر در خصوص انتظاری كه قرار است در نتیجه یادگیری برآورده شود. یادگیرنده به نحوی باید نوع عملكردی را كه به عنوان شاخصی برای پایان یافتن موفقیت‌آمیز یادگیری به كار می‌رود بشناسد.
وقتی كه یادگیرندگان، هدف از آموزش را درك كنند،انتظاری را كسب خواهند كرد كه معمولاً سرتاسر مدتی كه یادگیری رخ می‌دهد تداوم دارد، و زمانی كه یادگیری تكمیل می‌شود این انتظار به وسیله‌ی بازخورد ارایه شده تائید می‌گردد.  به طوركلی، بهتر است فرض نكنیم دانش آموز هدف درس را می‌داند. ارتباط برقرار كردن در مورد هدف درس وقت كمی می‌گیرد و حسن آن این است كه از خارج شدن او از جریان آموزش معلم جلوگیری می‌كند. به نظر می‌رسد ارتباط برقرار كردن در مورد هدف، كاری است كه با صراحت و صداقت یك معلم هم خوان است. علاوه بر آن، به معلم كمك می كند تا بر ‹‹ هدف ››‌باقی بماند.

گام سوم- تحریك یادآوری پیش نیازهای مربوطه: در این مرحله از یادگیرنده خواسته می‌شود چیزهایی را كه قبلاً آموخته است، به یاد آورد.  زیرا در لحظه‌ی یادگیری قابلیت های از قبل آموخته شده بخشی از رویداد یادگیری هستند. به همین دلیل باید خوب در دسترس قرار گیرند، با به یاد آوردن آنها درست قبل از وقوع یادگیری جدید، از در دسترس بودن آنها اطمینان حاصل می‌شود. اگر مهارت ذهنی جدیدی آموخته می‌شود، مهارت های پیرو باید بازیابی شوند تا این كه بتواند به عنوان بخش هایی از مهارت جدید مجدداً رمزگردانی شوند. به عبارت دیگر دانش سازمان یافته‌ای كه قبلاً آموخته شده است بازیابی می‌شود تا به صورت بخشی از زمینه‌ی معنادار بزرگتری برای اطلاعات جدید واقع شود.
فراخوانی قابلیتهای قبلاً آموخته با پرسیدن یك سئوال به عنوان مثال:
-اگر هدف یادگیری قاعده‌ای درباره‌ی وتر یك مثلث قائم‌الزاویه باشد، ممكن است مطلوب این باشد كه یادآوری قواعد پیرو را با گفتن ‹‹ یك مثلث قائم‌الزاویه رسم كنید›› و پرسیدن این كه كدام اضلاع مجاور رأس قائم‌الزاویه هستند ، اطمینان حاصل كرد كه مفاهیم پیرو در حافظه فعال فراگیران قابل دسترسی می‌باشد، ویادگیری قاعده‌ی جدید می‌تواند رضایت بخش باشد.

گام چهارم- ارایه محرك: این گام با ارایه محرك اساسی به فراگیران انجام می‌گیرد. محرك‌ها می‌توانند مواد آموزشی مرتبط با موضوع درس نظیر عكس یا تصویر، پارل، وسایل و ابزار و حتی نوشته و نام اشیاء ویا خود اشیاء واقعی باشد. ارایه مطالب محرك باید كاملاً واضح باشد چرا كه ارایه محرك‌های مناسب به عنوان بخشی از رویدادهای آموزشی دارای اهمیت می‌باشد. به طور روشن، محرك ارایه شده به عنوان رویداد آموزشی به طور مشخص به آنچه كه   قراراست آموخته شود وابسته است. ارایه محركها برای یادگیری مفاهیم و قواعد نیاز به استفاده از انواع مثالها و نمونه‌های متنوع دارد.

گام پنجم- تدارك‹‹ راهنمایی یادگیری››: در این گام معلم فرآیند درونی شدن – رمز گردانی معنایی- را در فراگیران تسهیل می‌نماید. و محرك‌های ارایه شده را تا آنجا كه ممكن است معنی‌دار می‌سازد . برای معناداری بیشتر راه‌های متعدد وجود دارد، كه بسته به بازده یادگیری مورد انتظار با یكدیگر فرق دارند. به‌ طوركلی، معناداری را می‌توان با استفاده از مثالهای عینی مربوط به مفاهیم و اصطلاحات انتزاعی، بسط دادن هر اندیشه با ربط آن به مواردی كه هم اكنون در حافظه‌اند انجام داد و یادگیرنده را در كشف قواعد یاری نمائیم.

مقدار راهنمایی یادگیری، یعنی تعداد سوالها و میزانی كه آنها ‹‹ رهنمود مستقیم یا غیر مستقیم›› می‌دهند با نوع قابلیتی كه یادگرفته می‌شوند فرق می‌كند. اگر آنچه یاد گرفته می‌شود موضوعی قراردادی است-نام شیئی كه برای یادگیرنده تازه است- مسلماً دلیلی برای هدر دادن وقت یا پرسشها، یا اشاره‌های غیرمستقیم به این امید كه به طریقی این نام ‹‹كشف شود›› وجود ندارد. در این مورد گفتن پاسخ به دانش آموز شكل صحیح راهنمایی یادگیری است. اما در سمت دیگر طیف مواردی است كه، رهنمود غیر مستقیم مناسب است. زیرا این راه منطقی كشف پاسخ است، وچنین كشفی می‌تواند به آن یادگیری ختم شود كه دائمی‌تر از آن یادگیری است كه از گفتن پاسخ مستقیم حاصل می‌شود. مقدار اشاره كردن یا رهنمود دادن نیز با نوع یادگیرندگان فرق می‌كند زیرا بعضی از یادگیرندگان كمتر از دیگران به راهنمایی یادگیری نیاز دارند و راهنمایی بیش از حد برای تند آموزان خوار شمردن آنها است. در حالیكه راهنمایی خیلی كم، كندآموزان را مأیوس می‌سازد.

گام ششم- فراخوان عملكرد: در این گام از فراگیران انتظار می‌رود كه رویدادهای تركیبی درونی یادگیری را عملاً به وقوع رسانند. دانش آموزان در این گام با داشتن راهنمایی یادگیری كافی، به نقطه‌ای رسانده می‌شوند كه رویداد تركیبی درونی یادگیری را عملاً به وقوع می‌رسانند. و آثار لذت بردن از یادگیری در چهره‌هایشان دیده می‌شود. آنها درك كرده‌اند كه چگونه كار را انجام دهند. انتظار از آنان این است كه نه تنها ما را متقاعد كنند، بلكه به همان اندازه خود را نیز متقاعد نمایند.
به طور ساده از یادگیرنده‌ی اطلاعات كلامی خواسته تا اطلاعات یا حداقل بخشی از اطلاعات را ‹‹بگوید››. از یادگیرنده‌ مفهوم یا قاعده جدید خواسته می‌شود تا كاربرد آن را به مورد خاصی كه قبلاً در طی یادگیری با آن مواجه نبوده است، عملاً نشان دهد.  تمهیداتی برای تشویق یادگیرنده جهت به كار بستن هرچه بیشتر یادگیری در موقعیتهای تازه و متنوع صورت می‌گیرد.

گام هفتم- تدارك بازخورد: در این گام به دنبال عملكردی كه فراگیر در گام قبلی نشان می‌دهد. درباره‌ی درجه‌ درستی عملكرد به فراگیر اطلاعات داده‌ می‌شود.  به عبارت دیگر فراگیر در مورد درستی یا میزان درستی عملكرد خویش بازخوردی را دریافت می‌نماید. این رویداد می‌تواند به راه‌های مختلف انجام شود. در مورد مهارت حركتی مانند پرتاب دارت به هدف، بازخورد ممكن است آنی و ‹‹ ذاتی عملكرد ›› باشد. اما برای بسیاری از انواع عملكردها، بازخورد درباره‌ی درستی عملكرد نیاز به این دارد كه به طور مجزا توسط معلم و یا شخص دیگری ارایه گردد.
هیچ روش استانداردی برای به جمله در آوردن یا رساندن بازخورد وجود ندارد. در ‹‹آموزشهای برنامه‌ای››  تایید صحت پاسخ معمولاً در صفحه مقابل یا در صفحه بعد درج می‌شود. حتی برخی از كتابهای درسی استاندارد به طور معمول پاسخ را در آخر كتای می‌آورند. برخی از معلمان نیز ارتباط بازخورد در مقابل عملكرد دانش آموز را به راههای مختلف، نظیر سرتكان دادن، لبخند زدن و یا گفتن یك كلمه انجام می‌دهند.

گام هشتم- ارزیابی عملكرد: عملكردی كه فراگیر از خود بروز می‌دهد تائیدی است بر اینكه یادگیری اتفاق افتاده است. به منظور اطمینان از اینكه چنین توانائی‌های واقعاً صورت پذیرفته لازم است نمونه‌های اضافی از عملكرد مطالبه شود. به عنوان مثال اگر اطلاعات كلامی آموخته شده است، ممكن است عین همان نثر بیانات، یا بسط آنها از یادگیرنده خواسته شود. اگر قاعده‌ای یادگرفته شده است، می‌توان كاربرد آن را به تعدادی نمونه بدیع درخواست كرد. ارزیابی عملكرد به این شیوه آن چیزی است كه معمولاً از ‹‹اجرای آزمون›› منظور است . كار كردهایی كه از چنین آزمونی انتظار می‌رود عبارتند از:
الف- تائید اینكه توانایی تازه آموخته شده از ثبات معتدلی برخوردار است .
ب- فراهم ساختن تمرین اضافی كه به تثبیت آنچه كه آموخته شده است كمك می‌كند.

گام نهم- افزایش یاداری و انتقال: در این گام برای اینكه مفاهیم تعریف شده، قواعد، و قواعد سطح بالا به خوبی در حافظه سپرده شوند، تداركاتی جهت مرور منظم مطالب در زمانهایی فاصله‌‌دار در خلال هفته‌ها و ماهها مهیا می‌گردد. و انتظار می‌رود مهارتهای آموخته شده را به شرایط جدید یادگیری انتقال دهد.
با ترتیب دادن تكالیف متنوع جدید برای یادگیرنده اطمینان از انتقال یادگیری به بهترین وجه صورت می‌گیرد، تكالیفی كه مستلزم كاربستن آنچه یاد گرفته شده است در موقعیتهایی كه اصولاً با آنهایی كه برای خود یادگیری به كار می‌رفتند متفاوت است. ۲ تكالیفی از این نوع پیچیده تر از یك تمرین صرف هستند. ۳ بنا بر این در این گام با افزودن بر مقادیر تمرین، تأثیر بسزایی در افزایش مقدار یادداری را فراهم می‌نمائیم، و تنوع تمرین در انتقال مهارتهای ذهنی به موقعیتهای تازه اثر مطلوب دارد. این تعمیم ظاهراً در زمینه‌های یادسپاری اطلاعات كلامی، مهارتهای ذهنی، و مهارتهای حركتی كاربرد دارد.

حمایت مالی از ما

افزودن دیدگاه